Trong những năm gần đây, ransomware không còn là mối đe dọa “có thể xảy ra”, mà đã trở thành rủi ro hiện hữu đối với hầu hết doanh nghiệp – từ SMB đến enterprise. Thực tế cho thấy, rất nhiều hệ thống vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng dù đã đầu tư firewall, antivirus hay các giải pháp bảo mật lớp ngoài.

Nguyên nhân cốt lõi nằm ở chỗ: bảo mật mạng, bảo vệ endpoint và bảo vệ dữ liệu thường bị triển khai rời rạc, trong khi ransomware lại tấn công theo chuỗi, không theo từng lớp riêng lẻ.

Vì sao doanh nghiệp vẫn “mất dữ liệu” dù đã có firewall?

Rất nhiều doanh nghiệp hiện nay đã đầu tư FortiGate hoặc firewall tương đương, bật IPS, Web Filtering, thậm chí có cả sandbox. Tuy nhiên, ransomware hiện đại không chỉ tấn công từ bên ngoài.

Một số kịch bản rất phổ biến trong thực tế triển khai:

• Người dùng vô tình mở file đính kèm độc hại từ email.
• Máy người dùng bị nhiễm mã độc thông qua USB hoặc file tải về.
• Tài khoản nội bộ bị lộ mật khẩu, ransomware hoạt động như người dùng hợp lệ.

Trong các tình huống này, firewall gần như không phát hiện được ngay từ đầu, bởi lưu lượng truy cập vẫn là lưu lượng “hợp pháp”. Khi ransomware bắt đầu mã hóa dữ liệu trên file server hoặc NAS, sự cố thường chỉ được phát hiện khi đã quá muộn.

FortiClient EDR/XDR – lớp bảo vệ còn thiếu ở Endpoint

Điểm xâm nhập nguy hiểm nhất của ransomware không nằm ở firewall, mà nằm ở endpoint – máy người dùng. Nếu endpoint không được giám sát hành vi, ransomware vẫn có thể xâm nhập dù hệ thống mạng được bảo vệ tốt đến đâu.

FortiClient phiên bản có EDR/XDR (quản lý qua FortiClient EMS) được thiết kế để giải quyết đúng vấn đề này:

• Phát hiện ransomware theo hành vi, không phụ thuộc chữ ký.
• Giám sát các hành vi bất thường như mã hóa hàng loạt file, truy cập file server với tần suất đột biến, hoặc process lạ sinh ra từ USB.
• Tự động cô lập endpoint khỏi mạng khi phát hiện dấu hiệu tấn công, ngăn ransomware lan sang NAS hoặc server.
• Gửi cảnh báo tập trung để IT có thể phản ứng kịp thời.

Ở góc độ kiến trúc, FortiClient EDR/XDR chính là lớp “chặn từ sớm”, trước khi firewall và backup phải vào cuộc.

Backup 3-2-1 – tuyến phòng thủ sống còn khi ransomware đã vượt qua Endpoint

Ngay cả khi đã có FortiClient và FortiGate, không một hệ thống nào có thể đảm bảo chặn ransomware 100%. Vì vậy, backup vẫn là tuyến phòng thủ cuối cùng nhưng mang tính sống còn.

Điểm mấu chốt của Backup 3-2-1 là đảm bảo ransomware không thể phá hủy toàn bộ dữ liệu trong một kịch bản duy nhất.

Vai trò của Synology trong mô hình Backup 3-2-1 chống ransomware

Synology không chỉ đóng vai trò là nơi lưu trữ dữ liệu, mà là nền tảng backup hoàn chỉnh cho doanh nghiệp.

Trong mô hình 3-2-1, Synology thường đảm nhiệm:

• Backup cục bộ với snapshot để phục hồi nhanh.
• Backup sang thiết bị thứ hai hoặc cloud làm bản sao offsite.
• Cơ chế bảo vệ dữ liệu chủ động ngay cả khi tài khoản bị xâm nhập.

FortiGate – lớp kiểm soát và phân tách hệ thống backup

Trong kiến trúc chống ransomware, FortiGate không chỉ là thiết bị đứng trước Internet.

• Kiểm soát truy cập đến hệ thống backup.
• Ngăn ransomware giao tiếp với máy chủ điều khiển (C2).
• Phân tách mạng người dùng, server và mạng backup.
• Bảo vệ kênh backup offsite thông qua VPN.

Mô hình chống ransomware hoàn chỉnh: Endpoint – Network – Data

Backup không phải chi phí, mà là bảo hiểm cho dữ liệu

Backup 3-2-1 không nhằm mục tiêu chống ransomware tuyệt đối, mà nhằm đảm bảo doanh nghiệp luôn có phương án phục hồi trong mọi kịch bản xấu nhất.

Kết luận

Bảo vệ dữ liệu trước ransomware cần cách tiếp cận theo hệ sinh thái: endpoint – network – data. Khi FortiClient, FortiGate và Synology được triển khai đồng bộ, doanh nghiệp không chỉ tăng mức độ an toàn, mà còn nâng cao khả năng phục hồi dài hạn.